Η τηλεμεταφορά του Σταρ Τρεκ

Πολλές σειρές και ταινίες-σταθμοί της επιστημονικής φαντασίας έχουν προβλέψει με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο τεχνολογίες που σιγά σιγά βλέπουμε να γίνονται πραγματικότητα. Αν κάπου έχουν πέσει έξω είναι στη δεκαετία ή και αιώνα που τοποθετούν αυτές τις τεχνολογίες. Το σχέδιο γεωπλασίας του Άρη θα πάρει γύρω στα διακόσια χρόνια, διάστημα πολύ μικρό σε σχέση με τις φυσικές διαδικασίες που αλλάζουν έναν πλανήτη. Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή προγραμματίζεται για τα επόμενα είκοσι χρόνια. Σε τι τεχνολογικό επίπεδο θα έχει φτάσει ο άνθρωπος την εποχή εκείνη δεν είναι δύσκολο να το φανταστούμε. Η τέχνη μας έχει δώσει αρκετές ιδέες εδώ και πολλές δεκαετίες. Το Σταρ Τρεκ θεωρείται από τις σειρές Ε.Φ. που έχει εμπνεύσει γενιές επιστημόνων και παράλληλα θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα και παρουσιάζει πολλούς προβληματισμούς επίκαιρους και σήμερα μέσα από αλληγορίες. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα του 23ου και 24ου αιώνα έχουν βληθεί από καταιγισμό αμφισβητήσεων και ακόμη κι ένας μετρίως ενημερωμένος πολίτης χρειάζεται πολλή... εμ... αναστολή της δυσπιστίας του για να δει ένα επεισόδιο με ευχαρίστηση (καλά, όχι τόσο όσο το "24"...). Η κλασικώς αμφισβητούμενη παραδοχή που κάνει το Star Trek είναι αυτή της ταχύτητας warp. Τα αστρόπλοια του 22ου αιώνα (ST: Enterprise) μπορούν να φτάσουν μέχρι και 125 φορές την ταχύτητα του φωτός (warp 5, συμφωνα με την πολυωνυμική συνάρτηση που χρησιμοποιείται στην πρώτη σειρά και που καθορίζει τη σχέση warp factor και ταχύτητας φωτός). Βέβαια, στην πραγματικότητα υποθέτουμε ότι το Enterprise διανύει αποστάσεις πολύ πιο γρήγορα μιας και στα επεισόδια, οι χρονικές περίοδοι που διατυπώνονται από το πλήρωμα είναι μικρότερες απ' όσο χρειάζεται με τις ταχύτητες που χρησιμοποιούν για να κάνουν τα ταξίδια. Επίσης, όπως είναι γνωστό, η επικρατούσα θεωρία απαγορεύει ταξίδια με ταχύτητες ίσης ή μεγαλύτερης του φωτός. Για παράδειγμα, το μήκος ενός σώματος που βρίσκεται σε κίνηση δίνεται από τον τύπο: όπου L το μήκος του σώματος σε ηρεμία, L' το μήκος του όταν αυτό κινείται με ταχύτητα v (αλλά με τί σημείο αναφοράς;) και c η ταχύτητα του φωτός. Όσο το v τείνει να γίνει ίσο με το c, ο λόγος v/c τείνει προς τη μονάδα και η ρίζα τείνει προς το μηδέν. To L παραμένει βέβαια σταθερό, οπότε το L' τείνει προς το μηδέν. Σε ταχύτητες μεγαλύτερες του φωτός, το μήκος ενός αστροπλοίου πόσο θα είναι; Ομοίως, η αδρανειακή μάζα του σκάφους απειρίζεται και όσο η ταχύτητά του πλησιάζει αυτή του φωτός, χρειάζονται τεράστια ποσά ενέργειας προκειμένου να αλλάξει η κινητική κατάσταση του σκάφους. Πόση ενέργεια μπορούν να παράξουν οι κρύσταλλοι διλιθίου των αστροπλοίων της Ομοσπονδίας; Γιατί δε μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την έννοια της αναδίπλωσης του χωρόχρονου; Σε ένα επεισόδιο του Voyager (Prime Factors) μαθαίνουμε ότι η έρευνα για την αναδίπλωση του χωρόχρονου εγκαταλείφθηκε από τον Αστροστόλο στα μέσα του 23ου αιώνα επειδή τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν καταστρέφονταν. Η τηλεμεταφορά που χρησιμοποιείται στη σειρά έχει ξεσηκώσει περισσότερο ντόρο, κι αυτό μετά τα δημοσιοποιημένα πειράματα. Στην παρούσα φάση, βέβαια, αυτά έχουν γίνει με λιγοστά σωματίδια και σε απόσταση λίγων μέτρων. Θα μπορούσαν στο μέλλον τα πειράματα να εξελιχθούν και να γίνει το ίδιο με πιο πολύπλοκα σώματα σε μεγαλύτερες αποστάσεις; Πιθανώς. Μπορεί να υπάρξει τηλεμεταφορά πολύπλοκων οργανισμών όπως ανθρώπων σε αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων, όπως μας δείχνει η σειρά; Απίθανο. Ο Λώρενς Κράους στο βιβλίο του "Η φυσική του Σταρ Τρεκ" μάς εξηγεί ότι προκειμένου να πραγματοποιηθεί τηλεμεταφορά προς ένα διαστημόπλοιο, θα πρέπει να υπάρξει κάποιος μηχανισμός ο οποίος θα μπορεί από πλανητική τροχιά να "σαρώσει" ένα αντικείμενο ή άνθρωπο στην επιφάνεια ενός πλανήτη. Οι πληροφορίες που θα πρέπει ν' αποκτήσει είναι η θέση και η κβαντική κατάσταση κάθε υποατομικού σωματιδίου που απαρτίζει αυτό το αντικείμενο ή άνθρωπο και κατόπιν να αποθηκεύσει αυτές τις πληροφορίες στην προσωρινή μνήμη του τηλεμεταφορέα (transporter buffer). Για να γίνει αυτό, αυτή η προσωρινή μνήμη απαιτεί αποθηκευτικό χώρο που ισοδυναμεί με μια συστοιχία σημερινών σκληρών δίσκων κολλημένων μεταξύ τους που σε μήκος θα εκτείνεται από την άκρη μέχρι το κέντρο του γαλαξία. Σαφώς οι αποθηκευτικοί χώροι μικραίνουν με την πάροδο των χρόνων αλλά στη σμίκρυνση υπάρχει κι ένα όριο πέρα από το οποίο αρχίζουν να εμφανίζονται κβαντικά φαινόμενα. Επίσης, η κβαντική κατάσταση ενός υποατομικού σωματιδίου μεταβάλλεται κάθε στιγμή. Από αυτήν την άποψη, λοιπόν, η τηλεμεταφορά όπως την παρουσιάζει το Σταρ Τρεκ αποκλείεται όχι μόνο προς το διαστημόπλοιο αλλά και από το διαστημόπλοιο προς τον πλανήτη. Παράλληλα, προκειμένου να γίνει η σάρωση σε τέτοιο μικροσκοπικό επίπεδο από τέτοια απόσταση, ο σαρωτικός μηχανισμός θα πρέπει να έχει το μέγεθος ενός τηλεσκοπικού φακού που θα εκτείνεται σε ακτίνα πολλές φορές πολλαπλάσια αυτής ενός μέσου γήινου πλανήτη (M-class). Η τηλεμεταφορά του Σταρ Τρεκ είχε επινοηθεί σε μια εποχή που το budget δεν επαρκούσε για την κατασκευή πολλών μινιατούρων που θα έπαιζαν το ρόλο του θαλαμίσκου μεταφοράς από και προς ένα πλανήτη. Στην Επόμενη Γενιά αυτό το πρόβλημα λύθηκε, αλλά η τηλεμεταφορά ερχόταν βολική σε πολλές καταστάσεις, π.χ. όταν οι ήρωες κινδύνευαν άμεσα και έπρεπε να τους πάρουν απο κει που βρίσκονταν. Η σειρά παρουσιάζει μια κοινωνία που είχε οραματιστεί ο Ρόντενμπερυ και είχε πραγματοποιηθεί έχοντας κάνει πολλές παραδοχές. Η πρώτη επαφή των γήινων με εξωγήινους πολιτισμούς έγινε επειδή ο Ζέφραμ Κόχραν έσπασε το "φράγμα του φωτός". Τα διαστρικά ταξίδια είναι τόσο κοινά όσο σήμερα τα υπερπόντια. Αν πεθάνουμε από φυσικά αίτια θα έχουμε δει διάφορα στις επόμενες δεκαετίες αλλά θα πάρουμε ένα hint για το πώς θα είναι ο κόσμος τα επόμενα τριακόσια χρόνια;